مشاهده مطلب

از روزگار رفته حکایت – 3

محمد سلیم جو

 

1-مسجد و امام زاده طاهر(ع) 2- حمام نقی زاده 3- مغازه میرزا مندلی برهانی 4- ارتباط منجیل وطارم علیا وسفلی 5- آسیاب های قدیمی 6- رادیو وتلویزیون در منجیل 7- فعالیت های دامداری 8- اطلاع رسانی سنتی عروسی ها 9- القاب به عنوان برخورد نشانه اي 10- سفرهاي زيارتي 11- ورزش شنا 12-از نخستین کلاس تقویتی در منجیل 13- نخستین عکاسان منجیل 14-  تنقلات درمدرسه 15- نوحه سرايي 16- شكار17- فعاليت هاي سينمايي 18- جنگ میرزا کوچک خان  19- روس ها درمنجیل 20- معرفي چند كتاب

 

1- مسجد وامام زاده طاهر(ع)

ساختمان قبل از زلزله مسجد مثل حالا ،ورودی بانوان از در شمالی بود در بالای آن کتیبه ای کاشی کاری شده به رنگ سرمه ای با خط نستعلیغ به رنگ سفید وبنای آجری نام (حاج آقا بک نقی زاده عمارلویی) نوشته شده بود که دربین مردم به حاجی نقی معروف بود.

وارد حیاط کوچک که می شدی سمت راست پله هایی به بالا ومحل موذن شمارا هدایت می کرد محل موذن یک فضای کوچک با سقف آجزی بدون دیوار و روی چهار ستون آجری استوار بود موذن (مرحوم حاج سید اسداله علی پور ) بود و بدون بلندگو اذان را اقامه می کرد.

در روبروی در شمالی درخت چنار تنومندی قرار داشت. مسجد طاهریه بصورت یک طبقه بود و قسمت مردانه کمی سطح آن پایین تر از بخش زنانه بود. به بخش زنان (غریب خانه) نیز می گفتند چون محل استقرار زوار امام زاده طاهر(ع) هم بود.

پذیرایی چای در مسجد در یک سینی کوچک بیضی شکل برای هرفرد بود کف مسجد با زیلوهای آبی رنگ بافت یزد که در حاشیه آن نام اهدا کننده بافته شده بود .مردم شبهای جمعه نذر داشتند وهرکس پول یا یک بطری نفت به امام زاده اهدا می کرد.

 

2- حمام نقی زاده

   با نوشته نستعلیق این حمام تاریخ احداث سال 1338 رانشان میداد تابلوی کاشی کاری شده حمام تا زلزله 69 فعال بود. 6نمره ودارای عموی زنانه و مردانه بود مکان حمام کمی پایین تر ازخیابان اصلی به سمت پایین محل بود. گرداننده حمام کسی بود که بعدها حمام نرگس را ساخت روی یکی از جا لباسی های حمام این عبارت نوشته شده بود (هرکه دارد امانتی موجود   بسپارد به بنده وقت ورود   نسپارد اگر شود مفقود    بنده مسئول آن نخواهم بود.

 

3- مغازه میرزا مندلی برهانی

در فاصله بین میدان مسجد طاهریه و میدان کولیک باشی مغازه مرحوم میرزا مندلی برهانی قرار داشت که بنوعی نمایندگی روزنامه اطلاعات نیز بود همین طور مجله طنز معروف توفیق نیز در آنجا فروخته می شد.

مرحوم برهانی خط خوبی داشت وبرای مردم نامه وعریضه می نوشت. مغازه ایشان بیشتر شکل یک عطاری بود با کاغذ شکل مخروطی درست می کرد وتخمه و نخود را درآن به بچه ها می فروخت. دفترخانه طلاق و ازدواج غروی نیز در جنب همین مغازه بود.                       

در اطراف میدان مسجد طاهریه و میدان کولیک باشی دکان هایی بود که در آن همیشه بسته بود واین طور نشان می داد که دکانداری به کنار خیابان منتقل شده ورونق آنها به دوران فبل تعلق داشته است .

 

4- ارتباط منجیل وطارم سفلی علیا

منجیل همیشه مرکز ارتباط و اقتصاد منطقه بوده است اهالی طارم سفلی وعلیا ایستگاه مسافری داشته ودارند.

در همان سالهای دهه چهل ، اتوبوسهای قدیمی ودماغ دار از منجیل به سمت روستاهای سیاهپوش (خندان) ،کلج و سیردان تردد داشته اند آن زمان جاده این مسیر خاکی وباد جاهایی را با شن پر وماشین به سختی عبور می کرد.

رانندگان اهل سیردان (ربی وعینی ،پسران آراز) ، رانندگان اهل کلج (مشهدی بهرام وغلام )بودند . راننده روستای سیاهپوش (مشهدی عباس) بود که کامیونت دسوتو داشت .

در مسیر طارم علیا مرحوم دبیری با اتوبوس قدیمی خود کارمی کرد همینطور آقایان مسماری رحیم نقی زاده ورضا مولایی از رانندگان این مسیربودند.

قبل از ایجاد سد منجیل به سیاهپوش متصل و مراوده نزدیکی بین اهالی بوده است.وقتی نگاه می کنیم می بینیم یکسری ازدواجها در دهه 30یا قبل از آن بین مردم منجیل و سیاهپوش بوده است. دهه چهل اهالي طارم سفلي براي تردد به منجيل از رودخانه شاهرود از كرجي (قايق چوبي ) استفاده مي كردند. قبل از آن نيز افرادي بودند كه مردم را كول كرده و از رودخانه عبور مي دادند. اين تردد در منطقه بالا بالا كمي قبل از پاسگاه پل بود. ضلع شمالي جاده قهوه خانه اي بود كه ايستگاه هم محسوب مي شد و مشهدي رضا علي صاحب آن بود اين قهوه خانه كمي بعد به جمال آباد انتقال يافت كه ديگر ماشينها كارمي كردند وبعد از آن به لوشان اول ورودي جاده طارم سفلي منتقل شد .

5-  آسياب هاي قديمي

منجيل در قبل از زمان سد 7 آسياب داشته ، سالها پيش وقتي آب درياچه پايين مي رفت ، باقي مانده دو عدد از آنها قابل مشاهده بود. يكي در ورودي آب رودخانه به درياچه قرار داشت ، منطقه دوو بوغن (شترخفه كن) و ديگري با فاصله زيادي پايين تر بود. اين نشان مي داد كه در 60 الي70 سال پيش كشت گندم منجيل قابل ملاحضه بود. آن زمان خرمنكوبي شكل سنتي داشت وموتوري دركار نبود وسيله اي به نام جنجل بود چرخ چوبي دندانه دار كه به گاو مي بستند و يك نفر روي آن مي نشست وگاوها را كه به چرخ بسته بودند را هدايت مي كرد .

 

6- راديو تلويزيون در منجيل

حوالي سال 1350 شمسي خانه ها داراي تلويزيون شدند تلويزيونهاي مبله چوبي و قبل ازآن راديو وجود داشت . مردم با علاقه خاصي داستان شب را پي گيري مي كردند.

در سالهاي اوليه همه تلويزيون نداشتند و براي ديدن سريال مراد برقي به خانه همسايه يا بستگان مي رفتند.

 

7- فعاليت هاي دامداري

بعضي خانه ها معمولا يك يا دو گاو شيري نگه مي داشتند و همسايه ها مراجعه كرده وشير مي خريدند در پايين محل آقاي گل محمدي ، مشهدي ستارو شاه ميرزا گاو داشتند.

دامداري بصورت معيشتي و سنتي بود. حوالي سالهاي 1350 شايد حدود 40 الي 50 گاو بود كه مشهدي زمضان موذن ومتولي مسجد زين العابدين (ع) آنها را به چرا مي برد.

از نكات قابل ذكر اين است كه مشهدي رمضان همسري بسيار مومن داشت كه روز عاشورا زنجير به سر ميزد ودر دينداري معروف بود.

 

8- اطلاع رساني سنتي عروسي ها

در گذشته كارت دعوت چندان مرسوم نبود . معمولا زنهايي اين كاررا به عهده مي گرفتند.بدين صورت كه به همه خانه ها مراجعه كرده و زمان مراسم عروسي را اعلام مي كردند.

 

9- القاب به عنوان برخورد نشانه اي

…………………………………………..

 

10-  سفرهاي زيارتي

سفرهاي زيارتي در ايام خاصي از سال انجام مي شد مثل 28 صفر ، مردم به اما كن متبركه از قبيل: امام زاده هاشم (ع) ، امام زاده محمد حنيفيه و امام زاده حمزه (ع) در لوشان ، امام زاده شاهزاده حسين (ع) درقزوين ، امام زاده قاسم (ع) در منطقه طارم عليا  رجوع مي كردند.

 

11- ورزش شنا

به واسطه ورود رودخانه ها به منجيل واحداث سد، شنا يكي از ورزش و تفريحات بچه هاي منجيل بوده وهست ، عميق بودن درياچه سد نياز به دانستن فن شنا را لازم نموده است و شناگران اين خطه خود آموخته هستند. از شناگران ماهر وقديمي مرحوم بابا خان موسي پور بوده است بطوري كه در فصل سرما براي تعمير وپارگي سيم تلگراف مبادرت به شنا مي كرده است .

 

12- نخستين كلاس تقويتي در منجيل

حدود سال 1346 يا 1347 بود كه مرحوم آقاي رضا حكيمي در منزل خود به بچه ها درس مي داد و مثل يك معلم مقرراتي ورسمي با بچه ها رفتار مي كرد خانه اي دو اتاقه در پايين محله و تودرتو كه خانه انتهايي از طريق حفره پشت بام روشنايي داشت  اسامي بعضي از شاگردان عبارتند از : عزيز كريمي ، صفي اله سهيلي ، كامبيز ابراهيم زاده ، محمد سليم جو

 

13- از نخستين عكاسان منجيل

مرحوم سيد ميري آن طور كه اطلاع دارم از نخستين كساني بود كه با دوربين عكاسي كارمي كرد من عكسهاي اورا ديده بودم . آن گونه كه شنيده بودم انسان سالم ومحترمي بود كه هم اكنون آرامگاه او در گورستان قديمي و نزديك بالاي تپه با نرده اي سبز رنگ قرار دارد .

در بالاي نرده عكس او نيز نصب بود كه بعدا آنرا كندند.اينگونه كه روايت مي كنند او در جايي كار مي كرده واز يك مساله منفي اطلاع داشته كه به مذاق بعضي ها خوش نيامده واو را در جاده هرزويل نزديكي منبع آب زرد رنگ به قتل رسانده بودند.

 

14- تنقلات در مدرسه

يكي از چهره هاي ماندگار براي دانش آموزان دهه چهل مش صفر بود كه در مسير مدرسه منوچهري به بچه ها تنقلات مي فروخت و هميشه با خوشرويي از آنها استقبال مي كرد و تنقلات را در زنبيل حصيري حمل مي كرد.

در آن زمان معمولا باباي مدرسه هم به بچه ها تنقلات مي فروخت .آقاي محرم فبض الهي هم در دبستان منوچهري به بچه ها آب آلبالو ، شكلات كام و… مي فروخت . مشهدي محرم متولي و موذن مسجد ابوالفضل نيز بود.

 

15- نوحه سرايي

نوحه سرايي در منجيل به دو زبان تركي وفارسي خوانده مي شد . آقاي رضا حكيمي : بگو اي صبا به زهرا كه حسين كفن ندارد/ تن او فتا ده صحرا/ سراو بدن ندارد ،

 هله گلشنن گولي  سول ميب آنا م آغلمه باجم آغلمه

آقاي رضا مولايي : اكبر از ليلا جدا شد   كربلا ماتم سرا شد …. نوحه سرايي سه مرحله داشت اول آرام بود وزنجيرها سمت پايين حركت مي كرد بعد حالت نوحه خواني حماسي مي شد و زنجير بر شانه ها فرود مي آمد وطبل بزرگ و سنج ها نواخته مي شد و ميان برنامه زنجيرزنان منشستند و نوحه خوان با آنگي حزن انگيز مرثيه مي خواند وپايان مرثيه مي گفتند مظلوم كربلا آقا يا حسين واز جاي برمي خواستند.

 

16 – شكار

 از گذشته هاي دور و نزديك در حومه منجيل شكارگري مرسوم بوده است . شكارچيان بزكوهي و پرندگان دريايي را شكار مي كرده اند.

 

17 – فعاليت هاي سينمايي

محيط جغرافيايي منجيل براي فيلم سازان نيز جاذبه داشته است .فيلم گذ ر اكبر ، پاييزان ، در دو زمان مختلف در منجيل تهيه شده البته نه همه لوكيشن ها در فيلم پاييزان صدر عاملي، بچه هاي منجيل ايفاي نقش كرده ا ند: مرحوم كاظم محمد پور ، احمد جعفري ، مرحوم علي عباسي وكامران طالبي

آقاي آقاخان قارداشخاني در فيلم خانه دوست كجاست ساخته كيا رستمي هم نقش آفريني كرده است. بخشي از سريال زندگي نامه شيخ بهايي نيز در مسير جاده طارم عليا كنار درياچه با همكاري بچه هاي منجيل ساخته شده .

 

18 –  جنگ ميرزا كوچك خان

همان طور كه سريال ميرزا كوچك خان نشان مي دهد ميرزا همراه يارانش در محدوده پل قديمي كه عكس آن هم در سايت است با نيرو ها ي انگليسي در گيرمي شوند كه درنهايت شكست مي خورند. منجيل هميشه يك نقطه استرا تژيك نيز بوده است .گويا يفرم خان ارمني هم در محمود آباد (محل فعلي دانشگاه پيام نور جنگيده بود.

 

19 – روسها

حوالي سالهاي 1320 شمسي ، يعني جنگ جهاني دوم روسها در منجيل ، درنزديكي جزيره فعلي ساكن بودند وقديمي هاي منجيل نيز به همين واسطه به لغات روسي آشنايي دارند.

 

20- معرفي چند كتاب

منابعي اندك در رابطه تاريخ وگذشته منطقه منجيل مي تواند مفيد با شد

از  آستارا تا استر آباد – در مورد آثار واما كن باستاني گيلان مازندران واستان گلستان مي باشد و توضيح همراه تصاوير دارد .

سفر نامه ناصرالدين شاه به گيلان – قلاع اسماعيليه-  ولا يات دارالمرز-  گيلان در گذرگاه زمان و

قلاع اسماعيليه

 

 

 

 

 

 

 دیدگاههای کاربران

  1-  دیدگاهها پس از تایید مدیر سایت نمایش داده می شوند.
  2-  از ارسال دیدگاههای تکراری و حاوی توهین به حزب یا گروه خاصی پرهیز گردد.

  1. فکر کنم اعتراض ایشان به قسمت القاب و نشانه ها باشدو با شناختی از آقای سلیم جو دارم مطمئنم که هدف خاصی از بکار بردن و نوشتن این القاب نداشته وندارند آنقدر ایشان بزرگوار هستند که اگر احتمال می دادند کس یا کسانی از این نوشته رنجیده خاطر خواهند شد تعدیل می کردند

    کامل کشاورز
  2. خواهش مندم در مورد متن نوشته شده در سایت تجدید نظر فرماید ,
    در غیر این صورت مجبورا به مراجع قانونی مراجعه خواهد شد
    (ر… ن… منجیلی)

    ر... ن... منجیلی
    • دوست و بازدید کننده گرامی سلام لطفاٌ متن و موضوع مورد نظر خود را برای مشخص نموده و علت نامناسب بودن آنرا برایمان ارسال تا در صورت صحت دلایل شما آنرا حذف نمائیم.
      ضمناً از نام جعلی برای خود استفاده نموده اید که از ذکر کامل آن در سایت خود داری نمودیم .

      مدیر سایت
    • با سلام همشهری محترم آقای (ر…ن…منجیلی)
      در این نوشته قصدناراحت کردن کسی درمیان نبوده،
      ازتوضیحات جناب آقای کامل کشاورزتقذیرو تشکر می نمایم

      سلیم جو
  3. عالی بود ولی کافی نبود

    صابر رازانی
  4. قشنگ بود.اگه ممكنه عكسهاي بيشتري بگذاريد.

  5. سلام آقای نقی زاده وتشکر از محبت شما در خصوص نوحه سرایان چند نکته قابل ذکر می باشد 1- مرحوم بهمن میرزایی که صدای دل نشینی داشت و نوحه : ماه هاشمی ابالفضل خسرو یلان عمو جان خسرو یلان عمو جان …..رابه زیبایی می خواند2- خسرو نوشی که در ایام انقلاب یک نوحه انقلابی می خواند : حسینم و می دهم به اهل عالم ندا تو ای مسلمان نكن سجده به غيرازخدا 3- آقای صابر نقی زاده که در سبک کویتی پور خیلی خوب می خواند 4- مرحوم حاج شیخ منصور شاعر ونوحه سرا در روز های اول انقلاب 5- مرحوم کربلایی حجت مرعشی نوحه خوان پیش کسوت

    سلیم جو
  6. اقای سلیم جو بسیار جالب بود. قلم شیوایی هم دارید. دست مریزاد.

    صابر نقی زاده
  7. از لطف وتوجه جنابعالي سپاسگزارم

    سليم جو
  8. با سپاس از آقای سلیم جو

    arash
  9. با سپاس دوباره از آقای سلیم جو . مفید و پر بار

    arash
  10. باز هم ممنون از آقای سلیم جو عزیز

    arash

اجرای زنده محسن یگانه – بهت قول میدم